- Lịch sử
Phật giáo Việt Nam
- Từ khởi
nguyên đến thời Lư Nam Đế
Lời
giới thiệu
Phàm
lệ
Mục lục
Lời
giới thiệu
[^]
Phật giáo tuy là một
hiện tượng văn hóa nước ngoài truyền vào nước ta, đă được nhân dân tiếp
thu và vận dung vào đời sống dân tộc và đóng một vai tṛ lịch sử nhất
định trong công cuộc dựng nước và giữ nước của dân tộc ta. Cho nên
nghiên cứu lịch sử dân tộc không thể không nghiên cứu lịch sử Phật giáo.
Lịch sử Phật giáo Việt Nam đă trở thành một bộ môn của lịch sử dân tộc.
Kể từ ngày tác giả Phật
giáo nam lai khảo và Trần văn Giáp cho công bố những thành quả nghiên
cứu đầu tiên về lịch sử Phật giáo Việt Nam, bộ môn lịch sử Phật giáo
Việt Nam dần dần được nhiều người chú ư và để tâm tra khảo_1. Kết quả là
sự ra đời cuốn sử đầu tiên Việt Nam Phật giáo sử lược tŕnh bày lịch sử
Phật giáo từ khởi nguyên cho đến những năm đầu của thập niên 1940_2. Nó
thể hiện một nổ lực tổng hợp tất cả tư liệu Phật giáo cho tới thời ấy.
Tuy nhiên, do những hạn chế lịch sử về quan niệm và phương pháp luận
nghiên cứu, tác giả sách này chưa triển khai hết những ưu điểm của các
tư liệu và dữ kiện mà ông sở hữu.
Hơn ba mươi năm qua, dẫu
có một số phát hiện_1 đầy khởi sắc đă được công bố, vẫn chưa có một nổ
lực tổng kết sơ bộ về t́nh h́nh tư liệu của một giai đoạn Phật giáo nhất
định, trong giai đoạn đó. Trước năm 1975, một số sách xuất bản về lịch
sử Phật giáo Việt Nam đă ra đời_2 với những mục đích khác nhau, nhưng
tất cả chúng phần lớn ít có giá trị sử liệu khoa học, chỉ lập lại chủ
yếu những ǵ mà các công tŕnh nghiên cứu trước đă xuất bản. Thậm chí,
đôi khi những tư liệu bất xác và những đánh giá sai lầm vẫn tiếp tục
được sử dụng, làm cho những ǵ đă sai càng sai thêm. Đương nhiên, thỉnh
thoảng cũng có một vài đóng góp đạt đến tŕnh độ khoa học nào đó, song
ưu điểm ấy chưa được khai thác hết.
Trước t́nh h́nh nghiên
cứu trên, việc tiến hành biên tập một bộ lịch sử Phật giáo Việt nam trở
nên cần thiết cho việc t́m hiểu lịch sử dân tộc ta. Để biên tập, chúng
ta cần phải giải quyết một số vấn đề liên hệ đến vấn đề lập trường và
phương pháp luận nghiên cứu lịch sử dân tộc, từ đó coi lịch sử Phật giáo
như một bộ phận không thể tách rời lịch sử dân tộc Việt Nam. Chúng ta
nghiên cứu lịch sử dân tộc qua những phương diện có liên hệ với Phật
giáo Việt Nam. Cho nên, phương pháp của chúng tôi là phương pháp lịch sử
tổng hợp, sử dụng tư liệu từ nhiều bộ môn khoa học khác nhau.
Trên cơ sở lư luận đó,
chúng tôi khởi sự biên soạn bộ Lịch sử Phật giáo Việt Nam, từ năm 1972.
Theo chúng tôi, lịch sử Phật giáo Việt Nam có thể chia làm ba thời kỳ
lớn: Thời kỳ thứ nhất, từ khởi nguyên cho đến khi Lư Bôn xưng đế lập nên
Nhà nước Vạn Xuân. Thời kỳ thứ hai, bắt đầu từ lúc ḍng thiền Pháp Vân
ra đời cho đến cuối đời Trần. Thời kỳ thứ ba, từ đầu đời Lê tới cận đại.
Mỗi một giai đoạn có mỗi nét đặc trưng và một quá tŕnh phát triển tất
yếu của nó.
Thời kỳ đầu này đánh dấu
sự xuất hiện Phật giáo trên đất nước ta, cách thức tiếp thu tư tưởng và
nhận thức Phật giáo của nhân dân ta. Nó sẽ cho chúng ta thấy Phật giáo
đối với dân tộc ta là ǵ, đă có những đóng góp vào sự nghiệp đấu tranh
giải phóng đất nước và duy tŕ bản sắc truyền thống văn hóa Việt Nam như
thế nào. Những vấn đề này chưa được những người nghiên cứu chú ư tra
khảo đúng mức. Hy vọng tập sách này bổ khuyết một phần nào những thiếu
sót mà những công tŕnh nghiên cứu trước để lại.
- Mùa Phật đản Phật
Lịch 2543-1999
- Lê Mạnh Thát.
Phàm Lệ
[^]
1. Tư liệu sử dụng trong
tác phẩm này chủ yếu lấy từ các nguồn viết bằng chữ Hán. Cho nên, để
người đọc tiện theo dơi, chúng tôi có một số qui định sau:
2. Về phía Phật giáo,
chúng được trích dẫn từ bản in Đại chính tân tu đại tạng kinh viết tắt
ĐTK. Bản này được in đi in lại nhiều lần, nhưng số quyển số trang số
ḍng vẫn thống nhất với nhau. Sau chữ viết tắt ĐTK có con số La mă là
chỉ số của một tác phẩm trong một quyển. Thí dụ quyển 3 của ĐTK có Lục
độ tập kinh, Tạp thí dụ kinh, soạn tập bách duyên kinh v.v... Cho nên,
khi ghi ĐTK 152 là chỉ Lục độ tập kinh, c̣n ĐTK 200 là chi Soạn tập bách
duyên kinh.
3. Về phía tư liệu Trung
Quốc, chúng tôi sử dụng bản in của bộ Tứ Bộ bị yếu, trừ những trường hợp
có ghi khác đi.
4. Về số từ, sách chữ
Hán mỗi tờ thựng có 2 mặt a và b, trong khi ĐTK mỗi tờ lại có ba cột
ngang a, b và c. Số đi trước các mặt a, b hay c là chi số, số đi sau là
chỉ số ḍng.
5. Về các tư liệu bằng
chữ Anh, Pháp, Đức, Nga, Nhật và tiếng Hán hiện đại, chúng tôi có ghi
đầy đủ xuất xứ.
6. Về các tư liệu tiếng
Phạn và Pali, chúng tôi sử dụng cách đánh số tiêu chuẩn của loại tư liệu
này. Nghĩa là theo chương hồi và số câu thơ, hoặc van xuôi th́ theo số
trang. Thí dụ, khi trích dẫn Mahabharata, chúng tôi ghi 1. 1. 35 là chỉ
câu thơ 35 của hồi thứ nhất thuộc chương thứ nhất.
7. Về các tư liệu Hán
Nôm nước ta, chúng tôi ghi rơ xuất xứ.
Mục lục
[^]
- . Sư Phật Quang và di tích đầu tiên
của Phật giáo Việt Nam
- . Phật Quang, nhà truyền đạo Phật
đầu tiên vào Việt Nam
- . Chữ Đồng Tử, người Phật tử Việt
Nam đầu tiên
- . Uất Kim Hương, Hoa cúng Phật
- . Thành Nê Lê và đoàn truyền đạo
thời Vua A Dục . Bối cảnh văn hóa tín ngưỡng thời Hùng Vương
- . Bài Việt ca và ngôn ngữ Việt thời
Hùng Vương
- . Lục độ tập kinh
- . Ngôn ngữ Việt
- . Quan niệm về chữ Hiếu của dân tộc
Việt Nam
- . Quan niệm chữ Nhân
- . Tín ngưỡng
- . Lịch sử Việt Nam
- . Tư tưởng quyền năng
- . Quan niệm về Hạnh
- . Lư tưởng Bồ Tát
- . Phê phán Nho giáo
- . Về nguyên nhân mất nước
- . Về việc thành lập Lục độ tập kinh
- . Về cựu tạp thí dụ kinh
- . Cựu tạp thí dụ kinh và văn học
Việt Nam
- . Tạp thí dụ kinh
- . Vấn đề niên đại và ngôn ngữ trong
Tạp thí dụ kinh.
- . Việc xuất hiện của Phật Pháp Vân
- . Phật Pháp Vân của Cổ châu lục
- . Truyện Man Nương của Lĩnh Nam
Trích Quái
- . Dị biệt của hai truyền bản
- . Niên đại Khâu Đà La
- . Phép tu đứng một chân
- . Cổ châu lục và Lư Tế Xuyên
- . Pháp Vân cổ tự bi kư
- . Viên Thái và đức Phật Pháp Vân
thời Lê
- . Cơ chế bản địa hóa
- . Sự xuất hiện của Mâu Tử Lư hoặc
luận trong các thư tịch
- . Các quan điểm hiện đại về Mâu Tỷ
Lư hoặc luận
- 1. Quan điểm của Lương Khải Siêu
- 2. Quan điểm của Tokiwa Daijo
- 3. Quan điểm của Matsumoto Bunzato
- 4. Quan điểm của H. Maspéro, Fukui
Jojun và E. Zũrcher
- 5. Quan điểm của Pelliot, Chu Thúc
Ca, Hồ Thích và Dư Gia Tích
- . Về Niên đại Lư hoặc Luận
- . Cuộc đời và tên tuổi Mâu Tử
- . Nội dung Lư hoặc luận
- . Khương Tăng Hội ở Việt Nam
- . Khương Tăng Hội và Trung Quốc
- . Sự nghiệp phiên dịch và trước tác
- . Thủy hưng lục và Trúc Đạo Tổ
- . T́nh h́nh chính trị
- . Về Đạo Thanh
- . Về Đào Hoàng
- . Về Cương Lương Tiếp
- . Nội dung Pháp Hoa tam muội
- . Về Vu Pháp Lan và Vu Đạo Thúy
- . Về Kỳ Vực
- . Quan hệ giữa Kỳ Vực, Vu Pháp Lan
và Vu Đạo Thúy
- . Xu hướng Phật giáo quyền năng
- . Sáu lá thư
- . Nguồn gốc Việt Nam về mặt điển cố
lịch sử
- . Nguồn gốc Việt Nam về mặt điển cố
thư tịch
- . Về tác giả và soạn niên của Sáu
lá thư
- . Về Đạo Cao
- . Về Pháp Minh
- . Về Lư Miễu
- . Huệ Lâm và lư do ra đời của 6 lá
thư
- . Niên đại của Đạo Cao, Pháp Minh
và Lư Miễu
- . Về Hiền Pháp sư
- . Nội dung cuộc khủng hoảng
- . Những đóng góp của Sáu lá thư
- - Về nghệ thuật
- - Về âm nhạc
- - Về văn học
- - Về lịch sử Phật giáo
- - Về lịch sử chính trị
- - Về lịch sử tư tưởng
- a. Về cuộc đời Huệ Lâm
- b. Về Quân thiện luận
- c. Phản ứng trí thức đương thời về
Quân thiện luận
- d. Những vấn đề tranh căi
- . Cuộc đời Đàm Hoằng
- . Tiên sơn và chùa Tiên sơn
- . Tư tưởng tịnh độ
- . Đàm Hoằng và Quân thiện luận.
- a. Về Huệ Thắng
- b. Về Đạo Thiền
- c. Về nền nghệ thuật Tiên Sơn
- . Về Trí Bân
- . Về Hàn thực tán phương
- Chân thành
cảm ơn cư sĩ Hứa Dân Cường đă phát tâm đánh ấn bản điện tử. ĐPNN,
25-7-2000
-
--------------------------
-
|
Mục lục |
I |
II |
III |
IV |
IVb |
V |
VI |
VII |
VIII |
VIIIb |
IX |
IXb |
X |
XI |
XII |